Łódź, ulica Piotrkowska na przełomie XIX i XX wieku (fot. Wikimedia Commons)

 

Nagroda: Zwycięzcom w „Football” Towarzystwo

Krzewienia Oświaty, Łódź, d. 18 lipca 1909

(fot. Oddział Sportu i Turystyki Muzeum Miasta

Łodzi)

 

Początki łódzkiego futbolu

Łódź pozostając w granicach Cesarstwa Rosyjskiego miała charakter wielokulturowy i wielonarodowościowy. Współistnieli w tym mieście Polacy, Rosjanie, Niemcy i Żydzi i aktywność tych narodowych, religijnych i kulturowych żywiołów była czynnikiem napędzającym rozwój miasta. Choć poziom futbolu w innych polskich regionach był wyższy - przede wszystkim w Galicji, to tutaj po raz pierwszy zorganizowano miejskie piłkarskie mistrzostwa.

Pierwsze kluby i stowarzyszenia sportowe powstały w Łodzi jeszcze w XIX wieku. Touring Club założono pod koniec 1895 roku, Union w połowie roku 1897. W tych organizacjach "urodziły się" pierwsze drużyny piłkarskie. Pierwsza wzmianka prasowa o meczu piłkarskim pochodzi z roku 1906. Informacja o tym, kto go stoczył, nie zachowała się, najprawdopodobniej grał Union z „Turystami”. Wkrótce na fali coraz silniejszego upowszechniania sie sportu powstały w mieście kolejne organizacje: niemieckie Kraft i Victoria, polskie Łódzki Klub Sportowy i TMRF Widzew, a także Newcastle. Działały wcześniej powstałe, niemieckie Turnvereiny - Jahn i Achilles. Organizacje te miały swe futbolowe drużyny.

Rozgrywki piłkarskie

Rozgrywki piłkarskie rozgrywano w latach 1910-14 pod egidą Lodzer Fussball Verband, pierwszej organizacji sportowej zrzeszającej łódzkie kluby piłkarskie. Zmagały się także drużyny rezerwowe, grała reprezentacja miasta. W końcu maja 1913 roku, łódzkie kluby wstąpiły do Rosyjskiego Związku Piłki Nożnej, stając się jednocześnie członkami FIFA. Po rozgrywkach w 1914 roku, przerwanych po I rundzie ze względu na wybuch I Wojny Światowej, zmagania kontynuowano w latach 1916-19. W 1917 i 1919 roku zostały one niedokończone. Mistrzostwa z lat 1916-17 nazywały się mistrzostwami Łodzi i okolic(y), zaś zmagania z lat 1918 i być może 1919, odbyły się pod egidą Łódzkiej Ligi Futbolowej.

1911—Fotografia na pocztówce, z meczu między Newcastle a Lodzer STV (5-1), rozegranego

03.09.1911 na boisku przy ul. Kątnej 11/13. Drużyna Lodzer STV w koszulkach w czarno-białe pasy

(fot. lodz.fotopolska.eu)

 

1911—TMRF Widzew Łódź. Stoją od lewej (w strojach sportowych): Jan Małecki, Franciszek

Michalski, Zygmunt Hanke, ? Myszkorowski, Wincenty Tymowski. Klęczą od lewej:

? Lichmaniak, Edward Krause, Edward Pol. Leżą od lewej: ? Triebe, bramkarz ? Smoley

i Edward Zdziarski (fot. Oddział Sportu i Turystyki Muzeum Miasta Łodzi).

 

1912—Nagroda „Zwycięski róg” dla Łódzkiego KS za zdobycie Mistrzostwa Łodzi

(fot. Jednodniówka jubileuszowa Łódzkiego Klubu Sportowego 1908–1924)

 

W 1910 roku grano w składzie 6 drużyn. Mistrzem był niemiecki Kraft. W drugiej edycji triumfował debiutujący Newcastle. Rozgrywki kolejnych dwóch zdominował Łódzki Klub Sportowy. Wybuch Wielkiej Wojny w 1914 roku przyniósł wielkie zmiany. Na czele tabeli w momencie przerwania zmagań znajdował się niemiecki LTV Alter, klub który przejął sekcję piłkarską od Kraftu.

1911—Łódzki Klub Sportowy. Stoją od lewej: Ryszard Praizner, Jan Jarkiewicz, Zenon Sienkiewicz, Józef Lewalski, Aleksander Nowacki. Siedzą od lewej: Franciszek Mühln, Rudolf Hauptfleisch, Ryszard Kaszner, Michał Poznański, Józef Hanke i Jerzy Kaffanke (fot. jednodniówka jubileuszowa Łódzkiego Klubu Sportowego 1908–1924

 

1913 — Łódzki Klub Sportowy. Stoją od lewej: Emil Żakiewicz, Józef Hanke, Wilhelm Bestwig,

Bernard Miller, Robert Smith, Zygmunt Hanke, Zenon Sienkiewicz. Klęczą od lewej: Michał

Poznański, Józef Lewalski, Izydor Czekalski. Leżą od lewej: Józef Filipiński, Jerzy Kaffanke,

Ludwik Uznański (fot. Oddział Sportu i Turystyki Muzeum Miasta Łodzi).

 

Legitymacja ŁKS z roku 1913

(fot. Jacek Bogusiak, Łódzki Klub Sportowy w fotografii str. 29)

 

Zapowiedź pierwszych meczów rundy rewanżowej w Neue Lodzer Zeitung 22.08.1913

ŁKS od maja 1912 roku występował na własnym boisku przy ul. Srebrzyńskiej
(fot. Oddział Sportu i Turystyki Muzeum Miasta Łodzi)

 

Wojna dla niektórych klubów wyznaczyła kres egzystencji. Nie odrodziły się niemieckie kluby: Alter, Newcastle i Victoria. W 1915 roku, roku bez mistrzostw, uaktywniły się kluby żydowskie, które wcześniej nie brały udziału w życiu piłkarskim miasta.

W roku 1916 powrócono do idei rozgrywek o mistrzostwo miasta - tym razem także okolicy. Jej przedstawicielem było Pabjanickie Towarzystwo Cyklistów. Wśród czterech zespołów, także w lidze rezerw, najlepszymi okazały się zespoły niemieckiego Sturmu. Rok 1917 to zaledwie dwa mecze (także drugich drużyn) pomiędzy Sturmem i Polonią Łódź. Spotkanie pierwszych drużyn zostało przerwane z powodu awantury na 20 minut przed końcem, zaś pozostałych meczów nigdy nie rozegrano.

W kolejnym sezonie, zarządzanym przez nową organizację, zwaną Ligę Futbolową, grało sześć klubów, w tym dwa przedwojenne - ŁKS i Touring Club. Z dużym prawdopodobieństwem można za mistrza tych rozgrywek uznać występujący już pod spolszczoną nazwą Szturm. W roku 1919 nastąpił regres, rozgrywki mistrzowskie rozpoczęte dopiero we wrześniu nie dobrnęły do końca. Mistrza nie wyłoniono. Najprawdopodobniej wpływ na to miało powstanie PZPN, a w jego następstwie w kwietniu następnego roku, Związku Okręgowego Piłki Nożnej w Łodzi.

1918— Łódzki KS przed meczem ze Szturmem Łódź, wokół którego ukuto legendę, że po faulu

niemieckiego zawodnika na piłkarzu ŁKS, Antoni Kowalski (stoi trzeci z lewej) w rewanżu kopnął zawodnika

Szturmu w miejsce gdzie plecy tracą swoją nazwę. Incydent spowodował zamieszki na stadionie

i zainicjował akcje rozbrajania Niemców przez kibiców i graczy ŁKS. Nie znaleźliśmy jednak źródłowego

potwierdzenia tej informacji. Wg materiałów którymi dysponujemy, mecz został odwołany...

(fot. Jacek Bogusiak, Łódzki Klub Sportowy w fotografii str. 30)

 

1919 — Łódzki Klub Sportowy (fot. Jednodniówka jubileuszowa Łódzkiego Klubu Sportowego 1908–1924, str. 14)

 

© NADA Sp. z o.o.

Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i wykorzystanie materiałów  tylko za zgodą wydawcy i autorów. All rights reserved. Copying,  reproduction and use of images without permission is prohibited.

Made with Adobe Muse